Wystawie „Przeciw(stawanie). Pękająca cisza ciałem”, prezentowanej w Galerii Turnus, towarzyszył rozbudowany program performansów oraz spotkań dyskusyjnych, które rozwijały kluczowe wątki ekspozycji: cielesność rozumianą jako proces, przestrzeń doświadczenia i relacyjności, pole społecznych napięć, ale także miejsce oporu i sprawczości.
Performans otwierający
Program wydarzeń otworzył performans „Chimera. Symfonia Oddechowa” autorstwa Dobrawy Borkały, zaprezentowany podczas wernisażu wystawy. W działaniu towarzyszyły artystce muszla Rosada oraz Zosza jako osoba współoddychająca. Performans badał oddychanie jako pierwotny rytm życia i akt nieustannego stawania się — wymiany pomiędzy organizmem a otoczeniem, pomiędzy tym, co intymne i tym, co kolektywne. Wspólna respiracja budowała tymczasowe, relacyjne ciało i otwierała wystawę na doświadczenie współodczuwania.
Rozmowy i spotkania dyskusyjne
Jednym z pierwszych spotkań była rozmowa „Ciało jako architektura traumy”, z udziałem Magdy Buczek, Moniki Mamzety oraz Marty Romankiv. Dyskusja dotyczyła ciała jako nośnika pamięci, doświadczeń granicznych i przemocy, a także artystycznych strategii pracy z traumą. Rozmówczynie poruszały temat odzyskiwania kobiecego ciała spod dominacji male gaze’u oraz sztuki, która nie unika konfrontacji z ranami i napięciami zapisanymi w cielesności.
Kolejne spotkanie, zatytułowane „Uśmiechnij się ładnie” – rozmowa o ukrytej przemocy estetyzacji, odbyło się z udziałem Magdaleny Babicz, Doroty Kozieradzkiej oraz Agaty Cieślak, a poprowadziła je Malwina Bątruk. Rozmowa koncentrowała się na społecznych i kulturowych mechanizmach estetyzacji kobiecego ciała — od lolityzacji dziewczęcości po normy narzucane dorosłym kobietom. Uczestniczki analizowały, w jaki sposób estetyczne oczekiwania regulują zachowanie, ekspresję i obecność kobiet w przestrzeni publicznej oraz jak przemoc symboliczna bywa maskowana narracją „dbania o wygląd”.
Działania performatywne
W ramach wystawy zaprezentowany został performans „Bajki” autorstwa Eweliny Węgiel. Działanie to opierało się na szeptanych opowieściach inspirowanych wschodnioeuropejskim folklorem — historiach przekazywanych poza oficjalnymi narracjami, krążących między kobietami, pokoleniami i ciałami. Performans odbywał się w półśnie, przy dźwiękach akordeonu, tworząc intymną przestrzeń czułego słuchania. Równolegle w przestrzeni galerii prezentowana była praca artystki „Ognisko” — tkanina wykonana z odzyskanych materiałów i ziemi, symbolicznie przywołująca gest wspólnotowego opowiadania historii przy ogniu.
Finisaż i perspektywa hydrofeministyczna
Wystawę domknął finisaż połączony ze spotkaniem wokół książki Astridy Neimanis „Ciała wodne. Posthumanistyczna fenomenologia feministyczna”. W rozmowie udział wzięła Ewelina Jarosz, a spotkanie poprowadziła Malwina Bątruk. Dyskusja dotyczyła możliwości wykorzystania akademickich narzędzi i języka w praktykach artystycznych oraz hydrofeministycznego rozumienia ciała jako przestrzeni przepływów, relacji i powiązań ze środowiskiem. Perspektywa „hydrowspólnoty” zaproponowana przez Neimanis otworzyła nowe konteksty interpretacyjne dla wystawy, przesuwając myślenie o cielesności poza indywidualizm i antropocentryzm.
Wydarzenia towarzyszące wystawie „Przeciw(stawanie). Pękająca cisza ciałem” stworzyły przestrzeń do uważnych rozmów, performatywnych doświadczeń i wspólnego namysłu nad cielesnością poza narzuconymi normami i uproszczonymi narracjami. Program pokazał, jak istotne są praktyki dialogu i współobecności w budowaniu języka do mówienia o ciele jako procesie, relacji i miejscu oporu.
Projekt dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.