FILM

Komentatorki Planete+ Doc Film Festival

„Detropia” / Kadr z filmu dzięki uprzejmości Against Gravity

Komentatorki Planete+ Doc Film Festival (obecnie: Docs Against Gravity Film Festival) było wydarzeniem towarzyszącym wystawie 'Komentatorki' organizowanej przez Fundację w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie. Pokaz filmów został zorganizowany przy współpracy z Against Gravity oraz Kino.Lab. Podczas nocnego seansu filmowego zaprezentowano najciekawsze filmy dokumentalne zrealizowane przez kobiety w ostatnich latach, które były wyświetlane podczas ostatnich edycji Planet+ Doc Film Festiwal (obecnie: Docs Against Gravity Film Festival).

W programie:

  • „Gwałt na wojnie”, Ilse van Velzen, Femke van Velzen, Holandia, 2009, 60 min 
  • „Detropia”, Heidi Ewing, Rachel Grady, USA, 2012, 90 min
  • „Prywatny wszechświat”, Helena Třeštíková, Czechy, 2012, 83 min 
  • „Sfabrykowany krajobraz”, Jennifer Baichwal, Kanada, 2006, 90 min 
  • „Pocałunek Putina”, Lise Birk Pedersen, Dania / Rosja, 2012, 85 min 
  • „Duchy naszego systemu”, Liz Marshall, Kanada / USA, 2013, 93 min 

23 listopada 2013 r. (sobota),
Kino.Lab, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski
ul. Jazdów 2, 00-467 Warszawa 
17:00 – 2:00
wstęp wolny 

„Gwałt na wojnie”, Ilse van Velzen, Femke van Velzen, Holandia, 2009, 60 min 

W żadnym innym kraju przemoc seksualna nie osiągnęła takiego poziomu jak w Demokratycznej Republice Konga. W ciągu zaledwie dwóch dekad konfliktu pomiędzy rebeliantami a rządem około 150,000 kobiet i dziewcząt padło ofiarami masowych gwałtów. Ta liczba ciągnie rośnie. “Gwałt na wojnie”, film uhonorowany przez Amnesty International, przenosi widza w samo serce kryzysu i przybliża sylwetki sprawców. W trakcie wywiadów przeprowadzanych ze sprawcami, żołnierze i kombatanci dali szokujące świadectwo skali popełnianych napaści na tle seksualnym i obnażyli w jaki sposób lata konfliktu oraz dyskryminacja kobiet znormalizowały brutalne akty gwałtu. Film dokumentuje w jaki sposób byli gwałciciele zmieniają postępowanie i ponownie integrują ze swoją wspólnotą.

Krucjata przeciwko milczeniu wspomaga ofiary gwałtu i ujawnia w jaki sposób atak seksualny może się stać bronią militarną.

Wybrane festiwale i nagrody: Movies That Matter Film Festival, The Netherlands/ International Documentary Film Festival Amsterdam/Full Frame Documentary Film Festival/ UNAFF- United Nations Association Film Festival

„Detropia”, Heidi Ewing, Rachel Grady, USA, 2012, 90 min

Szczęśliwa gwiazda Motown gasła wprawdzie od kilku stuleci, ale nagły upadek trzech wielkich koncernów samochodowych z końca ubiegłej dekady zamienił Detroit w miasto duchów. W tym samym eksplozywnym stylu, w którym powstawało (w latach 30. XX wieku było najprężniej rozwijającym się miastem świata) współczesne Detroit, w wyniku recesji i kryzysu miasto spektakularnie zniknęło. W ciągu kilku ostatnich lat liczba ludności spadła tutaj o jedną czwartą, miasto stało się największym w USA skupiskiem pustostanów. Stopa bezrobocia osiągnęła wysokość 30 procent, a budżet załamał się do tego stopnia, że burmistrz był bliski wygaszenia latarni ulicznych dla uzyskania jakichkolwiek oszczędności.

Ekonomiczny upadek miasta zaowocował szeregiem społecznych i psychologicznych zjawisk. Film próbuje owe zjawiska opisać, śledząc historie kilku protagonistów, którzy w różny sposób reagują na nową rzeczywistość Detroit. Blogerka portretuje cichą egzystencję pustostanów. Właściciel kawiarni w tym właśnie miejscu stara się animować resztki kulturalnej atmosfery miasta. Burmistrz prowadzi kampanię przywrócenia Detroit jego społecznej energii, a złomiarze półlegalnie niszczą stare fabryczne budynki. 

Z jednej strony film opowiada o różnych rewitalizujących społeczną przestrzeń oddolnych inicjatywach, z drugiej – portretuje ludzi dotkniętych kryzysem oraz tych, którzy usiłują z nim walczyć. W rezultacie wielki temat recesji dotykającej współczesne USA ukazany jest w filmie z rzadką przenikliwością i uchwycony w konkretnych życiowych sytuacjach i indywidualnych losach.

Wybrane festiwale i nagrody: 2012 – FF Sundance: Nagroda Specjalna Jury, Nagroda za Montaż / Sundance FF: Editing Prize, Special Jury Prize, 2012 – FF Traverse City Michigan: Nagroda Jury / Traverse City FF Michigan: Grand Jury Prize, 2012 – MFF Nowy Jork / IFF New York


„Prywatny wszechświat”, Helena Třeštíková, Czechy, 2012, 83 min

Petr Kettner i Jana Pfefferova pobrali się w 1974 roku i zamieszkali razem z dwiema babciami w niewielkim, jednopokojowym mieszkaniu w Pradze. Rok po ślubie na świat przyszedł ich pierwszy syn – Honza. To właśnie skłoniło Petra do rozpoczęcia dokumentacji ich rodzinnego życia i czasów, w których przyszło im żyć . Robił to w formie pisanego i kręconego kamerą dziennika. Film wykorzystując te nagrania, staje się tym samym próbą „uchwycenia” czasu zarówno w wymiarze jednostkowym, jak i społeczno-politycznym.

Wkrótce rodzina Petra i Jany przeniosła się z małego mieszkania do rodzinnego domu na obrzeżach Pragi. Z zawodu elektryk, Petr samodzielnie wykończał nowe lokum, a Jana zaszła w kolejną ciążę. Do 2008 roku kraj oraz jego mieszkańcy zmienili się gwałtownie i nie do poznania. Sowieci wprowadzili socjalizm, po którym nastąpiła Aksamitna Rewolucja, podział na Czechy i Słowację, a następnie powrót do demokracji. Rodzina Petra i Jany – tak jak ich kraj – przetrwała, ale los wystawił ją na ciężką próbę. Honza wyrósł na zbuntowanego nastolatka, negującego szkołę miłośnika Johna Lennona i narkotyków. Gdy dorósł wyjechał do Hiszpani i zmywał naczynia w restauracji. Nie akceptując tej decyzji, Petr i Jana nie wyparli się syna, oferując mu cały czas mentalne i finansowe wsparcie.

Film w sposób poruszający pokazuje liczne związki, jakie łączą historię rodziny z polityczno-społecznymi zmianami, zachodzącymi w ojczyźnie Petra i Jany. Podkreślił jak ważną rolę odegrała w totalitaryzmie rodzinna jedność, funkcjonująca niczym idealna strategia społecznego przetrwania. Film cechuje też doskonała spójność narracyjna, pomimo wykorzystania różnych formatów nagrań archiwalnych. Ironicznym dopełnieniem okazują się klipy z muzyką Karela Gotta, które pozwalają spojrzeć od innej strony na wielobarwny i fascynujący portret społeczno-politycznych zmian czeskiego społeczeństwa.

Wybrane festiwale i nagrody: 2012 – Hot Docs Toronto


„Sfabrykowany krajobraz” / Kadr z filmu dzięki uprzejmości Against Gravity

„Sfabrykowany krajobraz”, Jennifer Baichwal, Kanada, 2006, 90 min

Artysta, na potrzeby filmu, podejmuje się swego rodzaju śledztwa, którego celem są studia nad estetyką zindustrializowanych krajobrazów. Burtynsky, znakomity fotograf kanadyjskich krajobrazów, wyrusza tym razem w miejsca, które dopiero musi oswoić. Dużo czasu spędza w Chinach, gdzie za pomocą obiektywu dokumentuje i portretuje efekty masowej przemysłowej rewolucji, która w ciągu kilki lat tak bardzo odmieniła kraj. Śledząc jego prace Baichwal próbuje sformułować podstawy swojej teorii na temat „estetycznych, społecznych i duchowych podstaw industrializacji i globalizacji”. Często pokazuje nam miejsca odpychające, które w wysmakowanych fotografiach Burtynskyego demaskują swój nieziemski, intrygujący, choć czasem przerażający urok. Z Baichwal i Burtynskym podążamy też do Bangladeszu, miejsca gdzie składana jest większość odpadów przemysłowych Zachodu. W porażających kadrach oglądamy efekt działalności wielkich korporacji, których ofiarami są mieszkańcy biednych zakątków świata. Ci traktowani są niemal jak niewolnicy – stają się jedynie małymi trybikami w wielkiej, przemysłowej machinie. Przykładem są dwaj młodzi mężczyźni, którzy brodzą w toksycznym szlamie rozbierając gołymi rękami wraki statków.

Oryginalny, poruszający film Jennifer Baichwal to wyjątkowy głos w dyskusji nad wpływem ludzi na środowisko. Unikając dydaktycznych przesłań Baichwal pokazuje, jak nieodwracalnie i dra-stycznie zmienia się świat, w którym żyjemy. W tytułowy krajobraz autorka wpisuje również ludzkie istnienie, porównywane tu z małym komponentem wielkiej manufaktury, która ogarnia cały świat. Autorem zdjęć jest znakomity dokumentalista, operator i reżyser Peter Mettler, autor nagrodzonego na Nyon Visions du Réel oraz podczas Duisburg Film Week dokumentu "Hazard, Bogowie i LSD", pokazywanego również podczas festiwalu Era Nowe Horyzonty. Dzięki jego wspaniałym zdjęciom film Baichwal został ujęty w cudzysłów, który nadaje jej podróży po świecie niszczonej przyrody głębszego wymiaru. „Sfabrykowany krajobraz” nie sugeruje odpowiedzi, nie poucza i nie indoktrynuje. Zostawia widza z wątpliwościami i pytaniami. Zmusza do rozliczenia się z własnej postawy. Za to właśnie film Baichwal doceniło jury RiverRun International Film Festival oraz krytycy z Toronto nagradzając film w kategorii najlepszy dokument i najlepszy film kanadyjski. Obraz walczył też o nagrodę w Sundance w kategorii: kino świata – dokument.

Więcej informacji: Planete+


„Pocałunek Putina”, Lise Birk Pedersen, Dania / Rosja, 2012, 85 min

Władimir Putin postrzegany jest na Zachodzie jako antydemokratyczny tyran. Wielu Rosjan traktuje rosyjskiego premiera inaczej - jako kolejnego ojca narodu, nazywa „Napoleonem Kremla” i popiera jego silną, charyzmatyczną osobowość. Młode pokolenie Rosjan jednoczy się w patriotycznym, proputinowskim młodzieżowym ruchu - Nasi, którego celem jest oczyszczenie Rosji z największych „wrogów”. Naturalnie ci, którzy nie popierają Putina ani Miedwiediewa nie są powszechnie akceptowani i funkcjonują poza nawiasem społeczeństwa. Masza Drokowa to inteligentna i ambitna 19-latka o poglądach prawicowych – liderka Nasi. Na jednym z letnich obozów pocałowała Putina w policzek i okrzyknięta została mianem „dziewczyny, która pocałowała Putina”. Masza nie ukrywa słabości na punkcie rosyjskiego premiera. Pracuje jako dziennikarka, ma własny proputinowski talk show, apartament i samochód. Pewnego dnia spotyka jednak członków liberalnej opozycji, którzy otwarcie krytykują politykę Kremla. Jest wśród nich bloger – Oleg Kashin, który porównuje Nasi z hitlerowską młodzieżówką. Jego zdaniem Nasi to doskonały przykład niebezpiecznego, antydemokratycznego organu, nastawionego na zniszczenie adwersarzy Putina i zepchnięcie ich do roli „wrogów Rosji”. Wieczorem, podczas powrotu do domu, Kashin zostaje brutalnie pobity i walczy o życie. Maszy musi podjąć życiową decyzję: czy znaleźć w sobie odwagę do wygłaszania własnych poglądów, czy poddać się całkowicie woli Nasi?

Film jest szczerą opowieścią o dojrzewaniu młodego człowieka, a także o rodzeniu się jego niezależności. Tytułowany „pocałunek” Maszy stopniowo zmienia się zatem w filmie w jej zaciśniętą mocno pięść. 

Źródło: Pocałunek Putina


„Duchy naszego systemu” / Kadr z filmu dzięki uprzejmości Against Gravity

„Duchy naszego systemu”, Liz Marshall, Kanada / USA, 2013, 92 min

Czy zwierzętom należą się takie same prawa jak ludziom? Czy mogą być reprezentowane w sądzie przez adwokata? Wielu filozofów jest przekonanych, że zrównanie praw zwierząt i ludzi to kolejny ważny krok w rozwoju człowieczeństwa. Czy jesteśmy już gotowi do odrzucenia antropocentryzmu?

Film opowiada o Jo-Anne McArthur, fotografce walczącej o prawa zwierząt. Zamiast wysadzać w powietrze laboratoria, od 10 lat dokumentuje (nie zawsze zgodnie z prawem) życie zwierząt poddanych władzy człowieka: norek i lisów, zmuszonych do kanibalizmu z powodu ciasnoty w klatkach, krów zabijanych strzałem w głowę, delfinów więzionych w akwariach ku uciesze gawiedzi, cieląt, traktowanych niczym niechciane odpady przemysłu mleczarskiego… Jej pracami interesują się największe amerykańskie magazyny, a ona sama wie, że jedno udane zdjęcie jest w stanie zrobić więcej niż setki demonstracji. Podczas pracy nie skupia się tylko na negatywach – odwiedza miejsca, gdzie trafiają zwierzęta uratowane spod rzeźnickiego noża lub laboratoryjnego skalpela. Stara się zrozumieć motywacje ludzi, których życie wypełnione jest przywracaniem do zdrowia straumatyzowanych i wycieńczonych zwierzaków, bo jest dla niej oczywiste, że zwierzę nie jest rzeczą.

Choć film zawiera poruszające sceny cierpienia zwierząt, bohaterce daleko do tragizmu a’la Elisa-beth Costello. Jest po amerykańsku profesjonalna, skupiona na swojej pracy i przekonana o sensowności swoich działań. To idealizm skrojony na współczesną miarę – wykorzystujący nowe technologie, profesjonalny PR, crowdfunding, niewalczący ze złym systemem, lecz starający się zaproponować nowy, poszerzający granice empatii i stawiający ludziom nowe moralne wyzwania.

Wybrane festiwale i nagrody: 2013 – MFF Vancouver / Vancouver IFF, 2013 – Roberts Creek Arts Festival / Robert Creek Arts Festival, 2013 – PLANETE+ DOC FF: premiera europejska / PLANETE+ DOC FF: European premiere, 2012 – Hot Docs Toronto / Hot Docs Toronto