DISCOVERING AND REDISCOVERING

DISCOVERING AND REDISCOVERING WOMEN ARTISTS: Katalog i przygotowania do wystawy URSZULI BROLL

Fundacja Katarzyny Kozyry od lat koncentruje swoje działania na wspieraniu aktywności kobiet w obszarze kultury i sztuki, podejmując się projektów o znaczącym wymiarze społecznym oraz artystycznym w Polsce i na świecie. Jeden z nowych projektów wieloletnich Fundacji: „Discovering and Rediscovering Female Artists in Poland: 2019-2023” dedykowany jest pracy na rzecz zwiększenia obecności i widzialności kobiet na polskiej i światowej scenie artystycznej.

 

Pierwszym zadaniem w ramach projektu, realizowanym przez Fundację Katarzyny Kozyry przy wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest przeprowadzenie w latach 2019-2020 prac związanych z całościowym opracowaniem i prezentacją szerokiej ogólnopolskiej publiczności dorobku artystycznego urodzonej w 1930 roku Urszuli Broll. Podjęte w ramach programu MKiDN „Sztuki wizualne” prace mają na celu wydanie katalogu oraz przygotowanie indywidualnej, retrospektywnej wystawy Urszuli Broll w Muzeum Rzeźby w Królikarni w Warszawie jesienią 2020 roku. Do współpracy w przygotowaniu tej pierwszej instytucjonalnej wystawy artystki w Warszawie zaproszone zostaną poza współorganizatorem wystawy – Królikarnią Oddział Muzeum Narodowego w Warszawie, także Muzeum Śląskie w Katowicach, Muzeum Historii Katowic oraz Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze.

 

Przygotowywana w Królikarni wystawa Urszuli Broll pod planowanym tytułem „Urszula Broll: Atman znaczy Oddech” pozwoli na zaprezentowanie kilkudziesięciu prac artystki z lat 1950-2018. Obrazy olejne, akwarele, rysunki i szkice zostaną pokazane zarówno w kontekście ważnych wydarzeń w historii sztuki polskiej – takich jak m.in. kształtowanie się neoawangardy na Górnym Śląsku, jak i w kontekście osobistych poszukiwań i doświadczeń twórczych samej artystki.

 

Koncepcja wystawy oparta została o cztery rozdziały gromadzące prace artystki w sposób chronologiczny. Pierwszy rozdział – „Czarny Śląsk” dedykowany zostanie pierwszym latom twórczości Urszuli Broll i obejmie wybrane prace akademickie, pejzaże przemysłowe i portrety mieszkańców Śląska z lat 50-tych, w tym przełomowy w twórczości Broll olej na płótnie „Stara Ślązaczka” z 1953 roku.

 

W drugim rozdziale wystawy „Grupa ST-53” zaprezentowane zostaną dzieła Urszuli Broll, w których artystka podejmuje analizę formy i teorii widzenia mistrza międzynarodowej awangardy Władysława Strzemińskiego, stawiając za główny problem artystyczny między innymi rozpoznanie istoty kubizmu. Wybór prac artystki z okresu kształtowania się neoawangardy na Górnym Śląsku i działalności Grupy St-53, której Broll była współzałożycielką i wraz z którą wspólnie zorganizowała pierwszą w Polsce wystawę sztuki awangardowej, zostanie wzbogacony o wybrane prace samego Władysława Strzemińskiego oraz pozostałych członków Grupy St-53: Konrada Swinarskiego, Zdzisława Stanka, Tadeusz Ślimakowski, Klaudiusz Jędrusik, Hilary Krzysztofiak i Marii Obremby.

 

W trzecim rozdziale wystawy „Strych Podziemia: Śnialnia” zaprezentowane zostaną prace z lat 60-tych; z okresu, w którym Urszula Broll razem z mężem prowadziła legendarną pracownię na poddaszu przy ulicy Piastowskiej w Katowicach i współtworzyła od 1967 roku grupę Oneiron (z greckiego: śnialnia). Pierwsze obrazy metafizyczne Urszuli Broll, obrazy z cyklu Alikwoty, rysunki i pierwsze mandale artystki przedstawione zostaną w kontekście zbiorowej pracy członków grupy Oneiron (poza Urszulą Broll: Andrzej Urbanowicz, Henryk Waniek, Antoni Halor, Zygmunt Stachlik)  „Czarne Karty”, składającej się z 30 czarnych kwadratów, przypisanych do liter alfabetu, dopełnianych kolejno przez członków grupy znakami i symbolami według ściśle określonego harmonogramu. Kwadrat pierwszy „A”, który przypadł Broll, w założeniu odnosi się do indyjskiego terminu „atman” (oddech). 

 

Kulminacyjnym punktem wystawy będzie jej ostatni rozdział „Trzy Filary Zen” z unikatowym zbiorem kilkudziesięciu obrazów medytacyjnych artystki. Będące przekazem idealnej rzeczywistości – obrazy mandale, geometryczne akwarele i rysunki tuszem, które artystka tworzy nieustannie od początku lat 70-tych, stanowią do dzisiaj najmniej rozpoznany i opisany zakres dorobku artystki.

Misją organizatorów projektu wystawy Urszuli Broll jest uzupełnianie kart historii sztuki współczesnej poprzez publiczne zaznaczanie obecności kobiet artystek i promowanie ich niezależnego dorobku artystycznego. Przygotowanie pełnej, retrospektywnej wystawy Urszuli Broll to skromne, ale jednocześnie wielkie zadanie, które traktujemy jako ważny, a nawet konieczny etap naszej pracy na rzecz odkrywania niedocenionych dotąd artystek polskich. Naszym celem jest zaangażowanie do udziału w projekcie ważnych instutucji sztuki w Polsce, a w przyszłości promocja dorobku Urszuli Broll w instytucjach za granicą kraju.